Akwarela Bronisława Kopczyńskiego została zakupiona do zbiorów Zachęty w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Praca była prezentowana podczas Salonu Dorocznego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie na przełomie 1922 i 1923 roku. Podczas otwarcia wystawy 16 grudnia został zamordowany prezydent Gabriel Narutowicz. Kopczyński, który uczestniczył w otwarciu wystawy, przekazał we wspomnieniach, że zamachu dokonano podczas zbliżania się prezydenta właśnie do jego dzieła. Prawdopodobnie te okoliczności miały wpływ na decyzję o zakupie akwareli jako posiadającej specjalną wartość historyczną. Jednak tej wersji wydarzeń nie potwierdzają inne relacje świadków, według których Narutowicz znajdował się przed obrazem Teodora Ziomka Ranny szron. Dzieło to zaginęło i dziś nawet nie wiemy, jak wyglądało. Maria Poprzęcka w książce Śmierć przed obrazem zauważa, że gdyby obraz udało się odnaleźć, zyskałby on podwójne znaczenie „[…] ostatniego widoku zatrzymanego w oczach ofiary zamachu, a zarazem najbliższego, choć milczącego świadka zbrodni. Wynosiłoby to płótno Teodora Ziomka do rangi narodowej, martyrologicznej relikwii”.

Chociaż Pałac Sztuki zapewne nie był „ostatnim widokiem” prezydenta, akwarela ma też inną wartość. Przedstawia gmach Zachęty w czasach międzywojennych, gdy jego okolice wyglądały inaczej niż obecnie. Na pierwszym planie widzimy fragmenty dwóch nieistniejących dziś budynków. Po lewej stronie znajduje się pałac Kronenberga, spalony podczas II wojny światowej i rozebrany w latach sześćdziesiątych, po prawej – kamienica przy ulicy Królewskiej. Plac przed gmachem ma wielkomiejski charakter – jest pełen przejeżdżających samochodów i licznych przechodniów. Praca ze względu na swoją technikę zdaje się być ulotną migawką z życia codziennego przeszłej epoki.

Ewa Skolimowska